Steeds meer huishoudens verduurzamen hun woning met zonnepanelen, een warmtepomp, een laadpaal of elektrisch koken.
Daardoor ontstaat ook de vraag: heb ik een 3-fase aansluiting nodig of is 1-fase voldoende?
Door de drukte op het elektriciteitsnet is het bovendien niet altijd meer mogelijk om direct een aansluiting te verzwaren.
Gelukkig blijkt dat een 1-fase aansluiting vaak meer aankan dan veel mensen denken.
Samenvatting
Kies voor een 1-fase aansluiting als:
- je gemiddeld minder dan ongeveer 7 kW tegelijk gebruikt;
- je apparaten slim kunt aansturen;
- je zonnepanelen hebt;
- je een modulerende warmtepomp gebruikt;
- je het laden van je elektrische auto kunt spreiden.
Kies voor een 3-fase aansluiting als:
- je regelmatig meerdere zware apparaten tegelijk gebruikt;
- je een 11 kW laadpaal volledig wilt benutten;
- je een woning hebt met veel elektrische installaties die gelijktijdig vermogen vragen;
- je weinig mogelijkheden hebt om verbruik slim te plannen.
Wat is het verschil tussen 1-fase en 3-fase?
Een 1-fase aansluiting kun je vergelijken met een éénbaansweg.
Er kan voldoende verkeer overheen, maar niet alles tegelijk.
Een 3-fase aansluiting lijkt meer op een driebaanssnelweg.
Er kan veel meer vermogen tegelijkertijd worden geleverd.
In de praktijk betekent dit ongeveer:
| Aansluiting | Maximaal gelijktijdig vermogen |
|---|---|
| 1 × 25A | ongeveer 5,7 tot 7 kW |
| 3 × 25A | ongeveer 17 kW |
Dat betekent echter niet dat een 1-fase aansluiting “te klein” is.
Waarom lijkt 1-fase zo beperkt?
Veel mensen kijken alleen naar het maximale vermogen dat op één moment beschikbaar is.
Maar een aansluiting draait niet om hoeveel stroom je in een paar seconden kunt gebruiken, maar vooral om hoeveel energie je gedurende een heel jaar afneemt.
Volgens de experts kan een 1×25A aansluiting theoretisch ongeveer 50.000 kWh per jaar verwerken.
Vrijwel geen huishouden komt ook maar in de buurt van dat verbruik.
Het probleem is dus meestal niet de hoeveelheid stroom, maar het moment waarop je die gebruikt.
De grootste fout is alles tegelijk aanzetten
Een huishouden krijgt problemen wanneer meerdere zware apparaten precies tegelijk stroom vragen.
Denk bijvoorbeeld aan:
- warmtepomp;
- inductiekookplaat;
- laadpaal;
- oven;
- Quooker
- wasdroger.
Wanneer deze allemaal tegelijkertijd vermogen vragen, ontstaat een hoge piekbelasting.
Juist die pieken zorgen ervoor dat mensen denken een zwaardere aansluiting nodig te hebben.
Een warmtepomp gebruikt minder stroom dan veel mensen denken
Een veelgehoorde misvatting is dat een warmtepomp continu enorme hoeveelheden elektriciteit verbruikt.
Dat is meestal niet zo.
Een moderne lucht-waterwarmtepomp levert bijvoorbeeld 8 tot 12 kW warmte, maar gebruikt dankzij de COP vaak slechts ongeveer 2 tot 4 kW elektriciteit, afhankelijk van de buitentemperatuur.
Een modulerende warmtepomp verlaagt bovendien automatisch zijn vermogen zodra minder warmte nodig is.
Daardoor past een warmtepomp in veel situaties prima op een 1-fase aansluiting.
Elektrisch laden vraagt wél veel vermogen
De grootste stroomverbruiker in veel woningen is tegenwoordig de elektrische auto.
Een laadpaal kan in korte tijd veel vermogen vragen.
Wie altijd zo snel mogelijk wil laden (bijvoorbeeld met 11 kW), heeft vaak een 3-fase aansluiting nodig.
Maar in veel huishoudens is dat helemaal niet noodzakelijk.
Wanneer je auto de hele nacht thuis staat, is langzaam laden meestal voldoende.
Slimme laadpalen kunnen hun laadvermogen automatisch aanpassen aan het beschikbare vermogen in huis.
Slim sturen is belangrijker dan een zwaardere aansluiting
De belangrijkste conclusie is deze:
Niet de grootte van de aansluiting is het grootste probleem, maar de timing van het stroomverbruik.
Door apparaten slim aan te sturen kun je veel piekverbruik voorkomen.
Voorbeelden:
- laad de auto wanneer de warmtepomp weinig vraagt;
- laat de vaatwasser draaien tijdens zonne-opwek;
- verwarm het tapwater wanneer de zonnepanelen veel stroom produceren;
- voorkom dat meerdere zware apparaten tegelijk starten.
Daardoor kan een 1-fase aansluiting in verrassend veel situaties voldoende blijven.
Wanneer is een 3-fase aansluiting wél verstandig?
Een verzwaring naar 3-fase is meestal verstandig wanneer je:
- een 11 kW laadpaal volledig wilt benutten;
- regelmatig meerdere zware elektrische apparaten tegelijk gebruikt;
- een grote all-electric woning hebt zonder slimme energieregeling;
- installaties hebt die expliciet een 3-fase aansluiting vereisen.
Conclusie
Een 3-fase aansluiting is zeker niet voor iedere woning noodzakelijk.
Voor veel huishoudens is een 1-fase aansluiting nog steeds ruim voldoende, mits apparaten slim worden aangestuurd en zware verbruikers niet allemaal tegelijk actief zijn.
Met de combinatie van zonnepanelen, een modulerende warmtepomp, een slimme laadpaal en eventueel een thuisbatterij kun je verrassend veel bereiken zonder direct een zwaardere netaansluiting nodig te hebben.
De sleutel ligt niet alleen in méér vermogen, maar vooral in slim omgaan met het beschikbare vermogen.
Kijk voor meer info ook eens naar: Wat te doen als het salderen van stroom stopt