Warmtepomp gebruiken met opgewekte stroom

Met een warmtepomp bespaar je aanzienlijk op je energierekening.
De exacte besparing hangt af van het type warmtepomp, de isolatie van je huis, energieverbruik en opgewekte stroom.
Gemiddeld kun je 30 tot 60 procent besparen op je verwarmingskosten met gas.

Bijvoorbeeld een gezin in een vrijstaande woning met een bodemwarmtepomp bespaart jaarlijks al snel 1.000 tot 1.500 euro op gas en elektriciteit. Zeker in combinatie met zonnepanelen wordt de woning bijna energieneutraal.

Let op dat de warmtepomp zelf redelijk veel elektriciteit verbruikt.
Kies daarom voor een energiezuinig model en met zonnepanelen kun je de stroomkosten behoorlijk verlagen.
Ook kun je piekverbruik vermijden door de warmtepomp vooral te laten draaien op momenten met lagere stroomtarieven en wanneer er een overschot is aan opgewekte stroom, zie onderstaande scenario’s.

Daarnaast kan het slim zijn om je energieverbruik te monitoren met een slimme meter.
Zo zie je precies hoeveel je verbruikt en waar je eventueel nog kunt optimaliseren.

Als je wil weten welke soorten warmtepompen er zijn en hoe een warmtepomp eigenlijk werkt?
Onderaan deze pagina staat een uitleg hierover.
Maar eerst, hoe ga je de warmtepomp zo efficient mogelijk inzetten met of zonder zonnepanelen.

Hoe werkt een warmtepomp in combinatie met zonnepanelen?

Een warmtepomp werkt op elektriciteit, waardoor de combinatie met zonnepanelen heel logisch is.
Dit was heel interessant in de tijd van stroom salderen, maar is blijvend interessant zonder salderen omdat je zoveel mogelijk je eigen opgewekte stroom zelf wil gebruiken.
De stroom die je zelf opwekt, kun je direct gebruiken voor de warmtepomp. Dit verlaagt je energiekosten aanzienlijk.

De warmtepomp zo goed mogeijk op zelf opgewekt stroom laten draaien

Kort door de bocht kun je met het onderstaande lijstje van zes scenario’s al heel goed je eigen stroom goed inzetten voor je warmtepomp, zodat je zo weining mogelijk stroom uit het stroomnet hoeft te halen.
Deze scenario’s bevatten factoren als type energiecontract, zonnepanelen, thuisaccu en vloerverwarming.

De opties zijn wel afhankelijk van het type energiecontract dat je hebt.
Bij een dynamisch contract zijn er meer mogelijkheden dan bij een variabel of vast contract.

Ook maakt het verschil of de zon schijnt, dus of er wel opgewekte stroom beschikbaar is.
Daarom hieronder een beslisboom wanneer je het beste de warmtepomp aan of uit kunt zetten.
In dit stappenplan is er geen sprake van salderen (gestopt eind 2026).

Neem mee in de onderstaande beschreven scenario’s, dat een warmtepomp het beste lang achterelkaar moet draaien voor het beste rendement en levensduur. Schakel de warmtepomp dus niet om de 15 minuten aan of uit, maar laat deze minimaal een uur draaien, het liefst langer.

Scenario 1
Je hebt een dynamisch stroomcontract zonder zonnepanelen zonder thuisaccu
Uitvoering
De warmtepomp aanzetten op de meest voordelige stroomtarieven gedurende de dag.
De stroomtarieven van de volgende dag zijn vaak al zichtbaar in je energieapp of website van de energieleverancier en op basis daarnvan kun je handmatig de warmtepomp uit of aan zetten of ja kunt dit programmeren via je thermostaat (dagelijks aanpassen is wel irritant) of je maakt gebruikt van een energie management systeem die op basis van stroomtarieven elektrische apparaten aan of uit kan schakelen.

Heb je veel vloerverwarming, dan kun je ook al is de gewenste temperatuur behaald, de temperatuur een graad hoger zetten, zodat je bij lage strooprijzen de vloer als een buffer gebruikt voor warmte. Zodra de stroomtarieven weer hoger worden, dan hoeft de warmtepomp niet te draaien omdat het huis langer op temperatuur blijft.

Scenario 2
Je hebt een dynamisch stroomcontract met zonnepanelen zonder thuisbatterij
Uitvoering
Als er geen opgewekte stroom over is voor de warmtepomp, dan is de uitvoering gelijk aan de hierboven beschreven uitvoering.
Is er wel genoeg stroom over van de zonnepanelen, dan de warmtepomp aanzetten op de momenten van stoomoverschot.
Stel de hybride warmtepomp neem 2kW per uur, dan is het handig om de de warmtepomp aan te zetten als er een overschot is vanaf 1 kW overtollig stroom. Betekent dat 1kW gratis is en 1kW komt uit het stroomnet voor de dan geldende prijs.
Ook hier geldt dat je de vloerverwarming is warmtebuffer kunt gebruiken, zie scenario 1.

Scenario 3
Je hebt een dynamisch stroomcontract met zonnepanelen en thuisbatterij
Uitvoering
Als er geen opgewekte stroom over is, dan is de uitvoering gelijk aan de hierboven beschreven uitvoering bij scenario 1.
Is er een stroomoverschot, dan kun je als eerste de warmtepomp aanzetten en in het geval als er nog steeds een overschot is, dan kan de thuisaccu ook gaan laden.

De warmtepomp kent alleen maar de stand aan en uit en neemt stroom op basis van wat nodig is, de thuisbatterij kan laden op een lager pitje en is daarom geschikt om reststroom op te slaan voor bijvoorbeeld in de avond.
Ook hier geldt dat je de vloerverwarming is warmtebuffer kunt gebruiken, zie scenario 1.

Scenario 4
Je hebt een variabel of vast stroomcontract zonder zonnepanelen en geen thuisaccu
Uitvoering
Als er geen opwek is van stroom, dan maakt het niet uit wanneer je op een dag de warmtepomp aanzet, de prijs is toch altijd hetzelfde.
Zodra er weer stroom wordt opgewekt, dan kan de warmtepomp aan om maximaal de opgewekte stroom te benutten, want deze stroom is gratis.

Scenario 5
Je hebt een variabel of vast stroomcontract met zonnepanelen en geen thuisaccu
Uitvoering
Als er geen opwekte stroom aanwezig is, dan maakt het niet uit wanneer je op een dag de warmtepomp aanzet, zie scenario 4.
Zodra er weer stroom wordt opgewekt, dan kan de warmtepomp aangezet worden om maximaal de opgewekte stroom te benutten, want deze stroom is gratis.
De vloerverwarming als warmtebuffer gebruiken, zie scenario 1.

Scenario 6
Je hebt een variabel of vast stroomcontract met zonnepanelen en thuisaccu
Uitvoering
Als de zonnepanelen geen stroom opwekken, dan maakt het niet uit wanneer je op een dag de warmtepomp aanzet, zie scenario 4.
Zodra er weer stroom wordt opgewekt, dan kan de warmtepomp aangezet worden om maximaal de opgewekte stroom te benutten en de thuisbatterij kan aan wanneer er na het aanzetten van de warmtepomp er nog steeds stroom over is, want deze stroom is gratis.
Als de accu vol is zou je nog de vloerverwarming als warmtebuffer kunnen gebruiken, zie scenario 1.

Door een slimme energiemeter en eventueel een thuisbatterij te installeren, kun je het gebruik van zelf opgewekte stroom optimaliseren, ook ’s avonds en ’s nachts.

Soorten warmtepompen

Er zijn drie verschillende soorten warmtepompen, elk met eigen eigenschappen.
De keuze hangt af van je woning, ruimte en budget.

Lucht-water warmtepomp

De meest gebruikte warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht om water te verwarmen voor centrale verwarming en warm tapwater. De installatie is relatief eenvoudig en goedkoper, er zijn geen dure grondboringen nodig.

Deze warmtepomp werkt tot ongeveer -15 graden buiten, maar bij lagere temperaturen neemt het rendement sterk af en kan een extra verwarmingsbron nodig zijn zoals een cv keterl.
Ze zijn ideaal voor bestaande woningen waar snelle verduurzaming gewenst is.

Let op het geluidsniveau van de buitenunit, want dat kan hinderlijk zijn voor bewoners en buren.

Bodem-water warmtepomp (geothermisch)

Deze gebruikt warmte uit de bodem via leidingen in de grond.
De bodemtemperatuur is stabieler dan lucht, wat zorgt voor een hogere efficiëntie, vooral in koude winters.

De installatie is duurder door grondboringen of het aanleggen van horizontale lussen. Dit type is geschikt voor nieuwbouw of woningen met voldoende tuinruimte. De unit staat meestal binnen, waardoor het systeem bijna geruisloos is.

Een goed ontwerp van het bodemlichaam is belangrijk om verzakkingen te voorkomen.
De levensduur is vaak langer dan bij lucht-water warmtepompen.

Water-water warmtepomp

Deze warmtepomp gebruikt grondwater als warmtebron. Het water wordt opgepompt, warmte wordt eruit gehaald, en het water gaat terug de bodem in. Dit systeem levert hoge temperaturen en werkt goed met bestaande radiatoren.

Water-water warmtepompen zijn zeer efficiënt, maar vragen om een vergunning en een geschikte watertafel.
Ze zijn minder geschikt voor elke woning, maar populair in gebieden met hoge grondwaterstand.

Voordelen van een warmtepomp

Steeds meer huiseigenaren kiezen voor warmtepompen vanwege de vele voordelen:

• energie besparen: tot 60% minder energieverbruik dan een cv-ketel.
• minder CO2-uitstoot: door gebruik van elektriciteit en warmteverplaatsing.
• lagere energierekening: dankzij hogere efficiëntie.
• koelen in de zomer: sommige modellen bieden ook koelfunctie.
• toekomstbestendig: past binnen de energietransitie en wordt gestimuleerd door de overheid.
• waarde verhogend: duurzame installaties verhogen de woningwaarde.
• comfortabel: zorgt voor gelijkmatige warmte zonder temperatuurpieken.

Ook is het systeem stiller en schoner dan verbrandingsketels, wat het wooncomfort verhoogt.

Hoe werkt een warmtepomp precies?

De basisprincipes

Een warmtepomp werkt volgens het koeltechnische principe. Het systeem bevat een koelmiddel dat makkelijk verdampt en condenseert. Bij lage temperatuur en druk verdampt het koelmiddel en onttrekt zo warmte uit de omgeving. Daarna wordt het koelmiddel samengeperst, waardoor de temperatuur stijgt. Via een warmtewisselaar geeft het warme koelmiddel de warmte af aan het verwarmingssysteem in huis.

Deze cyclus van verdampen, comprimeren, condenseren en expansie zorgt voor het continu verplaatsen van warmte. Dit maakt de warmtepomp veel zuiniger dan een traditionele verwarmingsinstallatie.

De belangrijkste onderdelen

• warmtebron: de plek waar warmte wordt gewonnen, zoals buitenlucht, bodem of grondwater.
• compressor: perst het koelmiddel samen en verhoogt de temperatuur.
• condensor: geeft warmte af aan het verwarmingssysteem in huis.
• expansieventiel: verlaagt de druk en temperatuur van het koelmiddel, klaar voor een nieuwe cyclus.

Daarnaast zorgen sensoren en een regelunit voor optimale aansturing en efficiënt energiegebruik. Moderne warmtepompen bieden vaak slimme bediening via apps.

Warmtepompen leveren warmte op een lagere temperatuur dan traditionele cv-ketels.
Daarom werkt een warmtepomp het beste in combinatie met vloerverwarming of speciale lage-temperatuurradiatoren. Deze systemen kunnen ook bij lagere temperaturen je huis comfortabel warm houden.

Heb je alleen hoge temperatuur radiatoren?
Dan kan een warmtepomp nog steeds, maar de efficiëntie en het comfort nemen mogelijk af. Soms is het dan verstandig om radiatoren te vervangen of aan te passen.

Voor oudere woningen met klassieke radiatoren kan een hybride warmtepomp een goede tussenstap zijn. Ook is het mogelijk om te kiezen voor een warmtepomp die een hogere aanvoertemperatuur kan leveren, al gaat dit wel ten koste van de efficiëntie.

De meeste huizen zijn geschikt, mits goed geïsoleerd en voorzien van lage temperatuurverwarming.
Laat altijd een specialist een warmteverliesberekening maken om te beoordelen welke warmtepomp het beste past.

Voor monumentale panden of woningen met beperkte isolatiemogelijkheden kan een warmtepomp uitdagender zijn, maar ook daar zijn soms oplossingen mogelijk, zoals hybride systemen of extra isolatiemaatregelen.